Sokak Lambası Altındaki Lezzetler

#kent

Rastlantı" Miti: Her Köşedeki O Beklenmedik Lezzetin Tarifi

Kentin nabzını dinlemek benim için bir meslek meselesi. Bir grafik tasarımcının gözünden bakınca, İstanbul’un o labirent sokakları, hayatın en güzel renk paletini sunan dev bir tuval. Ve bu tuvalin üzerine serpiştirilen her bir olay, her bir koku, her bir yüz ifadesi... Bunların çoğu zaman "rastlantı" diye geçiştirilir. Sanki her şey bir kumaşın üzerinde dağılmış toz taneleri gibi, farkında olmadan geçip gidiyorlar. Ama ben bu toz tanelerini yakalamayı severim. Onların altında yatan kimyayı çözmek benim için en büyük tatmin.

Bizler, özellikle bu şehrin derinliklerinde yaşayanlar, sürekli bir olaylar silsilesinin ortasındayız. Bir sabah, Eminönü’ndeki balıkçıların çığlıkları ile karşılaşıyorum. Birkaç saat sonra, Kapalıçarşı’nın arka sokaklarında, bir amcanın taze çekilmiş fasulyenin kokusuyla karşılaşabiliyoruz. Bu iki olayın birbirinden bağımsız, uçuşan bulutlar gibi geçmesi, ilk bakışta tesadüf gibi görünebilir. Sanki kâğıt üzerindeki kesik kesik çizgiler gibi.

Ancak ben bu kesik çizgilerin aslında birbiriyle dans eden koreografiler olduğuna inanıyorum.

Olayların Orkestrasyonu

Bana "Sen sadece o anı yaşıyorsun, bunlar tesadüfler" diyen varlar. Sanki her şey birbirinden bağımsız, gelip geçen iki farklı film karesiymiş gibi. Bu, en büyük yanılgı. Birbirinden kopuk gibi görünen bu duyusal patlamalar, aslında mikroskobik bir zaman diliminde birbirini tetikleyen domino taşlarıdır.

Örneğin, geçen hafta yaşadığım bir durumu düşünebilirsiniz. Haftanın başında, Karaköy’deki eski bir kitabevinde, yıpranmış ciltlerin arasında gezinirken, bir şiir okurdum. O şiir, şehrin hızla değişen yüzeyine dairdi; öykünmeden, direnç göstermeden akıp giden bir nehir gibi. Aynı akşamüstü, Kadıköy’ün arka sokaklarında, o nehrin geçtiği gibi, kayık yapan bir ustanın sesiyle karşılaşmıştım. İlk başta bu ikisi arasındaki bağlantı kurmanın mantığı yoktu. Kitabın sayfaları ile suyun hareketi arasında böyle bir köprü kurmak zor.

Ama sonra fark ettim ki, her ikisi de aynı şeyin farklı bir yankısıydı. Biri kelimelerle, diğeri ise fiziksel sesle aynı temayı işliyordu: Akışın kaçınılmazlığı.

Gözlemci Olmanın Sırrı

Bu benim için sadece bir edebi egzersiz değil. Bu, bir çeşit veri toplama süreci. Bir grafik tasarımcı olarak, elimdeki her türlü girdiyi bir sonraki tasarıma entegre ederim. İşte hayat da böyledir. Sokak lambasının altında oturup, bir yandan çayımın buğusunu izlerken, diğer yandan eski bir ustanın elindeki çekiç sesini dinlemek; bunlar benim için girdi işlemidir.

İnsanlar bu girdi olarak hayatı yaşar; olaylar gelir, geçer. Bizler ise bu girdileri alıp, arka planda çalışan bir algoritma gibi, onları bir sonraki güzelliğin, bir sonraki dokunuşun temel bilgisine dönüştürüyoruz.

Rastlantı dediğimiz şey, aslında yalnızca henüz birbiriyle ilişkilendirilmemiş, ancak aynı büyük bütünün parçası olan o çok sayıda bilinmeyen değişkendir. Ve o değişkenleri görmek, bazen bir sonraki en iyi kahvenin kokusuyla, bazen de en doğru çizginin kağıda bulaşmasıyla mümkündür.

Ve bu şehrin sokakları, her gün bize o en mükemmel algoritmanın nasıl kurulacağını gösteriyor.