Rastlantısallığın O Bereketli Sofrası: Mükemmel Uyumun Tarifi
İstanbul'un bu labirent gibi sokaklarında gezindiğimde, her köşe başında yeni bir hikaye bekliyorum. Ve bu hikayelerin en saf hali, en öngörülemez gibi görünen o rastlantı buluşmalarında saklı. Sanki şehir, büyük bir mutfak ve bizler de o malzemeleri bir araya getiren bilinçsiz ama ustaca bir şefiz.
Benim için hayat, sürekli bir "buluşma" hali. Bir hafta eski bir plak çalarla uğraşırken, diğer hafta bir hurdacı dükkanının önünde durup, o tozlu eşyaların ardındaki geçmişi okuyorum. Bu iki eylem arasındaki bağlantı, tamamen o anın sunduğu küçük, dirençli bir detayla kuruluyor. İşte o detaylar, benim için en kıymetli sos malzemeleri.
Bir keresinde, Eminönü'nün nemli kokusuyla karışan balık kokusunu takip ederek kaybolmuştum. Sıradan bir balık ekmekçi tezgahında, her zamanki gibi koşturan kalabalığın arasından sıyrılmıştım. Tam vazgeçmek üzereyken, tezgahın altındaki küçük, unutulmuş bir ahşap kutu dikkatimi çekti. İçinden düşen, kuruyup eskitilmiş birkaç kuru biberiye tanesi vardı. Bu biberiye, sanki yüz yıllık bir deniz yolculuğunun son durağında bulunmuş gibiydi. Gözümün önüne geldi: bu tanecikler, büyükannemin büyük babasının göç yolculuğundan kalma, baharat karışımının unutulmuş kalıntıları.
O an, tezgahın önündeki o aceleci vızıltı, tüm şehrin uğultusu bir anda sustu. Önümdeki basit bir öğle yemeği telaşı, o biberiye taneleriyle birleşince, kendini romanın en yoğun, en mükemmel anına dönüştürdü. Sanki bu rastgele karşılaşma, büyük bir komplo teorisinin veya en özel tarifin ilk maddesiymiş gibi.
Bizler, bilinçli olarak bir rotaya bağlı kalmaya çalışırken, aslında en büyük zenginliğimizi bu sapmalarla buluyoruz. Mükemmeliyet, planlanmış bir akış değildir. O, tam da beklenmedik bir kesişme noktasında, bir sonraki durağın öteki ihtimalle buluştuğu o otoyol çıkışında gizlidir.
Tesadüfün Ritüelistikleşmesi
Gördüğüm kadarıyla, iyi bir sanat eseri ya da unutulmaz bir lezzet, kasıtlı bir sentez değil; aksine, uyumlu bir tesadüfün sabırla bekletilmesiyle ortaya çıkan bir kimyadır.
Bir kafein kaşığına eklediğim o beklenmedik toz, ya da bir çizimdeki o yanlışlıkla karalanmış çizgi, aslında eserin ruhunu belirliyor olabilir. Önemli olan, o sapmanın tehdit olarak değil, bir davet olarak algılanması. O tesadüfi karşılaşma, artık yeni bir alışkanlığın, yeni bir ritüelin temel taşı oluyor. Ve ben, bu şehirdeki her köşede, bu yeni ritüelin ilk kıvılcımını yakalamaya devam ediyorum.