Sokak Lambası Altındaki Lezzetler

Rastgeleliğe Bir Saygı Durağı: Kusursuzluğun Baskısı Altında Ezilen Lezzetler

Kentin tozlu vitrinlerinden birine bakıyorum. Bir de içimde, o eski, ahşap dolaplardaki gibi ağır bir koku var. İstanbul’un bu karmaşık labirentinde, her şeyin bir nedeni olduğunu söylemeye çalışan o bilimsel ciddiyet beni bazen bunaltıyor. Özellikle de mutfak gibi dokunulmaya, hissetmeye dayalı bir alanda.

Hepimiz vardır ya, o mükemmel karesi uğruna sürekli ayarlamalar yapanlar. Bir kare, bir çizim, bir tarif… Her şeyin, bir sonraki denemede tam olarak istediğimiz parametrelerle gelmesi gerektiğine inananlar. Sanki hayat, bir yazılım gibi kusursuz bir algoritmaya uyuyor gibi. Ama ben buna şiddetle karşı çıkıyorum.

Lezzetler böyle çalışmıyor.

Geçenlerde, Eminönü’ndeki o küçük balıkçının yanına uğradım. Hava kararmıştı, nemli bir İstanbul akşamı. Tezgahında duran o mevsimlik avların her biri, o günkü deniz yolculuğunun, güneşin açısının, o günkü hava akımının imzasıydı. Eğer o balığı, sadece "en iyi" diye seçmeye çalışsaydık, aslında o günkü hikayesini, o günkü ruhunu kaçırmış olurduk. O balık, o günün rastgele bir kararıyla sofraya gelmişti ve işte o rastgelelik, ona benzersiz bir derinlik katıyordu.

Biz, tasarımdaki gibi, her şeyi kontrol etmeye çalışıyoruz. Kusursuz bir geçiş efekti, olması gereken gibi akan bir renk geçişi… Ama hayatın en iyi dokunuşları, o kontrolün sınırlarında yaşanıyor. O beklenmedik tuzlu bir dokunuş, o hafif yanık kokusu, o malzemelerin birbirine tam olarak uymamış ama bütünleşmiş hali. Bunlar, denkleme uymayan ama ruhu tamamlayan kaymalar.

Kontrolün Gölgesi

Kontrol, bizi mükemmele götürür derler. Belki de öyledir. Ama bazen kontrol, yaratıcılığın nefes almasını engeller. Sanki her şeyin bir yere basması, bir amacı olması gerektiği baskısı vardır. Oysa en kıymetli olanlar, bu büyük anlatılar arasında kaybolan, sadece o anın ritmine ayak uyduran küçük anekdotlardır.

O balıkçıya baktığımda, onun sadece iyi bir ürün satmadığını, aynı zamanda o günün kaotik, öngörülemez güzelliğini de sunarak bir hizmet sunduğunu fark ettim. Ve ben, grafik tasarımcı olarak o kaosu yakalamaya çalışıyorum. Bir sonraki dokunuşum, bir sonraki renk paletim, o bilerek seçtiğim o hatalı dokunuşla doğacak.

Bu yüzden, bazen bilinçli olarak en mükemmel kaosu kucaklamanın, en keskin netliklerden daha değerli olduğuna inanıyorum. Denklemin dışındaki o küçük, asi değişkendir geleneğin ve hayatın en gerçek lezzeti. O küçük kusur, büyük hikayeyi anlatır.

TAGS: #anadolu #lezzet #tasarım #ustalık